چهارشنبه ۲۳ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۲:۰۵

هنرمندان درگذشته سال ۹۶؛

آنهایی که دیگر نیستند.../ از خالق انیمیشن های ماندگار ایرانی تا بازیگر جوان طناز تلویزیون و تهیه کننده برجسته سینمای ارزشی

آخوندی-الوندی-خرمشاهی-رامز-رشیدقامت-سیدی-سیف جمالی-شجاع زاده-صدخسروی-عنایت-غفاری-غمخوار-فریبرزی-کاسه ساز-لرستانی-محمدی-مهرجو-نارویی-نصیریان-هفتوان-پورستار

سینماپرس: شاید یکی از سخت ترین کارها در آستانه نوروز نوشتن از مرگ کسانی است که آثار و یاد آن ها در حافظه جمعی ما ماندگار شده است؛ متأسفانه سال ۹۶ برای اهالی فرهنگ و هنر و به خصوص سینمایی ها سال خوبی نبود و ما شاهد از دست دادن افرادی بودیم که شاید جای خالی شان ها به راحتی پر شدنی نباشد و از سوی دیگر در سطح عمومی کشور نیز با فجایع دردناکی نظیر حادثه کشتی سانچی، زلزله کرمانشاه، سوقط هواپیما در دنا و... دست و پنجه نرم کردیم.

به گزارش خبرنگار سینماپرس سال ۹۶ با تمام تلخی ها و شیرینی‌ هایش رو به پایان است؛ در آخرین پنجشنبه سال و بنابر یک سنت قدیمی یادی می کنیم از برخی شخصیت های فرهنگی و هنری که هرچند به صورت مادی از میان ما رفته اند اما تا زمانی که آثار ماندگارشان در سینما و تلویزیون و هنرهای نمایشی ماندگار است، مانا و جاودان هستند و هرگز در دل مردم و دوست داران شان نخواهند مرد.

در سال ۹۶ جامعه هنری ایران در بخش‌های مختلف چهره‌ های مطرحی را از دست داد. شاید در این میان حبیب الله کاسه ساز، حمید آخوندی، عارف لرستانی، وحید نصیریان و لوون هفتوان جزو هنرمندانی بودند که مرگ شان واکنش های بسیاری را در جامعه هنری کشور برانگیخت و تعداد بیشتری از مردم از مرگ و نبود مادی آن ها سوگوار شدند و مراسم تشییع باشکوه و قابل توجهی برایشان برگزار کردند.

در ادامه مطلب به صورت فهرست وار بر اساس نام حروف الفبا نگاهی خواهیم داشت به کارنامه هنری ۲۳ هنرمند مطرح کشور آقایان: حمید آخوندی، جمشید الوندی، محمد پورستار، محمد خرمشاهی، علی رامز، حسن رشیدقامت، سیدداوود سیدی گرفمی، نقی سیف جمالی، خسرو شجاع زاده، همایون شهنواز، غفور صدخسروی، عبدالکریم عنایت، علی اکبر غفاری، محمدحسن غمخوار، کاظم فریبرزی، حبیب الله کاسه ساز، عارف لرستانی، مجید محمدی، فرامرز مهرجو، چنگیز نارویی، وحید نصیریان، لوون هفتوان و خانم سوزان وزیری که جزو شاخص ترین چهره های هنری بودند که اهالی سینما، تلویزیون، تئاتر و فرهنگ و هنر مصیبت زده و اندوهگین نبود و فراغ ایشان شدند.

حمید آخوندی متولد ۱۳۴۰ در تهران بود وی دیپلم ریاضی فیزیک داشت و کار هنری خود را از ۱۴ سالگی با نوشتن قصه های کوتاه در مجلات آغاز کرد. زنده یاد آخوندی در سال های ۵۵ و ۵۶ شمسی نفر اول نمایشنامه نویسی در شهر تهران شد و در سال ۶۶ به صورت حرفه ای و رسمی کار خود را به عنوان یک فعال مطبوعاتی و رسانه در روزنامه جمهوری اسلامی آغاز کرد. آخوندی در سینما فعالیت های مختلفی داشته که از جمله آن ها می توان به فیلمنامه نویسی، بازیگری و... اشاره کرد اما فعالیت اصلی آخوندی طی سال های آخر حیاتش بیشتر مربوط به حوزه تهیه و تولید فیلم های سینمایی می شد. زنده یاد آخوندی تهیه کنندگی فیلم هایی نظیر: «روز سوم»، «چاقی»، «پایان خدمت»، «ماهورا» و... را بر عهده داشت اما دست اجل به وی مهلت نداد تا نتیجه آخرین فیلم خود یعنی «ماهورا» را ببیند. آخوندی که از رزمندگان دیرین لشکر ۱۰ سیدالشهدا بود در سالهای اخیر علاوه بر فیلمسازی به امور خیریه هم اشتغال داشت. او با تاسیس موسسه خیریه «روزسوم» گروهی از ایتام را سرپرستی می کرد.

جمشید الوندی متولد ۱۳۲۲ همدان بود. وی در سال ۱۳۳۷ از طریق ورود به استودیو «ایران فیلم» و فعالیت در قسمت لابراتوار (ظهور و چاپ نگاتیو) به عرصه سینما راه یافت. الوندی پس از مدتی به عنوان دستیار فیلمبردار نزد مرحوم مهندس واهاک به فعالیت پرداخت و سپس در سال ۱۳۴۲ فیلمبرداری نخستین فیلم خود با نام «تعقیب خطرناک» به کارگردانی رضا صفایی را آغاز کرد.

در کارنامه کاری زنده یاد الوندی فیلمبرداری ده ها اثر سینمایی در قبل و بعد از ووقع انقلاب اسلامی به چشم می خورد. وی فیلمبرداری فیلم‌های چون: «خانواده ارنست» (۱۳۸۸)، «تیغ‌ زن» (۱۳۸۷)،   «زن بدلی» (۱۳۸۵)،   «این ترانه عاشقانه نیست» (۱۳۸۴)، «نگاه» (۱۳۸۳)، «باج خور» (۱۳۸۲)، «شب‌ های روشن» (۱۳۸۱)، «بهشت از آن تو» (۱۳۷۹)، «جان‌ سخت» (۱۳۷۶)، «بالاتر از خطر» (۱۳۷۵)، «عروسی مهتاب» (۱۳۷۵) و ...را بر عهده داشته است.

محمد پورستار متولد سال ۱۳۱۸ در اردبیل بود. شاید مهمترین حضور وی را بتوان در فیلم سینمایی «کاروان ها» محصول مشترک ایران، آلمان و آمریکا دانست که در آن فیلم با آنتونی کوئین و بهروز وثوقی همبازی بود. «مریم مقدس (س)»، «بشارت منجی» و... از جمله آثار این بازیگر در سینما است.

محمد خرمشاهی طنزپرداز و شعار ایرانی بود که به عنوان یکی از پیشکسوتان عرصه مطبوعات شناخته می شد و در طول زندگی خود مقالات متعددی راجع به سینما نیز نوشته بود. زنده یاد خرمشاهی که در سن ۱۰۴ سالگی به دلیل کهولت سن به دیار باقی شتافت از سن ۱۲ سالگی فعالیت خود را آغاز کرد و در طول عمرش با بیش از ۹۰ نشریه همکاری داشت.

علی رامز بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر بود. رامز در سال ۱۳۰۶ در تهران متولد شد و پس از گذراندن دوره دبستان به دبیرستان صنعتی تهران (ایران و آلمان سابق) وارد شد و به واسطه آشنایی با افرادی چون عزت الله انتظامی و زنده یاد هوشنگ بهشتی به تئاتر تهران آن زمان راه پیدا کرد. در سال ۱۳۲۷ دوره کلاس تئاتر زنده یاد عبدالحسین نوشین را گذراند که پس از ۸ ماه تعطیل شد. او وارد مدرسه پست و تلگراف و تلفن شد و در سال ۱۳۴۷ به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران راه یافت. در سال ۱۳۵۱ با درجه شاگرد اولی تحصیلات را به پایان رساند و در همان سال موفق به اخذ بورس تحصیلی از کشور بلژیک گردید. رامز در سال ۱۳۶۰ بازنشسته شد و از آن پس به صورت دلخواه به کار هنری ادامه داد و موفق به حضور در چندین فیلم سینمایی، چندین تئاتر و سریال های متعدد تلویزیونی از جمله «امیر کبیر»، «وزیر مختار»، «مرغ حق»، «یکی از این روزها»، «پاییز بلند»، «شمارش معکوس»، «محاکمه»، «عبور از خط سرخ» و «قضیه اوپنهایمر» شد. وی در نمایش های هادی مرزبان ایفای نقش کرد ۳ دهه با گروه تئاتر «حرکت» همکاری کرد.

حسن رشیدقامت فیلمساز جوان و خلاق شیرازی بود که در سال ۹۶ جان به جان آفرین تسلیم کرد. او از فلیمسازان عرصه فیلم کوتاه و عضو قدیمی انجمن فیلم کوتاه بود.

سیدداوود سیدی گرفمی در طی سال های فعالیت در حوزه سینمای مستند آثار ارزنده ای را تولید کرده بود و در امور آموزش در موسسه هنر سیاه و سفید که خود تاسیس کرده بود هنرجویانی تعلیم و تربیت نموده، پس از گذشت مدتی کوتاه بستری شدن در بیمارستان فیروزگر روز پنجشنبه مورخ ۹۶/۱۰/۱۴ به دیار باقی شتافت.

نقی سیف جمالی متولد ۱۳۳۷ تهران و بازیگر سینما و تلویزیون و تئاتر بود. این بازیگر که طی سال های اخیر در عرصه تئاتر و سینما حضور فعالی داشت بازی در نمایش های «سقراط» به کارگردانی حمیدرضا نعیمی، «ترور» به کارگردانی حمیدرضا نعیمی، «چمدان» به کارگردانی فرهاد آئیش، «گل و قداره» به کارگردانی بهزاد فراهانی، «دنیای دیوانه دیوانه دیوانه» به کارکردانی بهزاد فراهانی را در کارنامه داشت.

«شکار»، «سهند دریا»، «مثلث آبی»، «من ترانه پانزده سال دارم»، «مارمولک»، «شوریده»، «تردست»، «روایت‌های ناتمام»، «ایستگاه بهشت»، «کنعان»، «پذیرایی ساده»، «خانوم»، «ارسال آگهی تسلیت برای روزنامه»، «خداحافظی طولانی»، «جامه دران» و «آاادت نمی کنیم» از جمله آثار سینمایی مرحوم سیف جمالی در عرصه سینما بوده است.
خسرو شجاع زاده متولد ۱۳۲۴ در بندرترکمن و بازیگر سینما و تلویزیون و تئاتر بود. او دانش‌ آموخته رشته بازیگری از دانشکده هنرهای دراماتیک بود و بازی در سینما را از سال ۱۳۴۸ با بازی در فیلم «گاو» به کارگردانی داریوش مهرجویی آغاز نمود. «راز خنجر»، «دل نمک»، «آخرین لحظه»، «آری چنین بود»، «آن سوی آتش»، «گودال» و «غریبه و مه» از جمله آثار سینمایی هستند که مرحوم شجاع زاده در آن ها ایفای نقش کرده است. وی همچنین در سریال «دبیرستان خضرا»، «پدرسالار» و «هشت بهشت» حضور داشت.
همایون شهنواز متولد سال ۱۳۱۷ در شمیران بود.وی بیشتر به خاطر کارگردانی و نویسندگی سریال «دلیران تنگستان»  شناخته می‌شود. او مدتها خارج از ایران زندگی می‌کرد و در پی بازگشت به کشور منزل وی دچار حادثه شد که در این حادثه او دچار سوختگی بیش از ۸۰ درصد شد و بر اثر این حادثه درگذشت.
 

غفور صدخسروی بازیگر جوان ۲۷ بهمن سال جاری بر اثر عارضه قلبی درگذشت. صدخسروی  در چند فیلم و سریال از جمله سریال «هوش سیاه» به کارگردانی مسعود آب پرور و فیلم «چند مترمکعب عشق» به کارگردانی جمشید محمودی به ایفای نقش پرداخته بود.

عبدالکریم عنایت متولد سال ۱۳۳۰ بود و از سال ۱۳۵۲ فعالیت هنری خود را با بازی در تئاتر «کاوۀ آهنگر» آغاز کرد. در کارنامۀ این هنرمند آثار بسیاری ثبت شده که به عنوان بازیگر، نویسنده و یا کارگردان در آن حضور داشته و نام تعدادی از آن ها به این شرح است: «سنگ صبور» «من هربرتم»، «آخرین نبرد»، «راز شیوا»، «پرواز غدیر»، «بهلول»، «حماسۀ کربلا»، «شیرینی دم راهی»، «عروسی مادربزرگ»، «از سبز تا فیروزه»، «پیغام جان بخش»، «جشن خورشید»، «سنگ تمام»، «کویر رحمت»، «فرار از همراه»، «گنج شیدایی»، «خواستگاری» و ... این هنرمند همچنین نویسندگی بیش از ۳۰ نمایش برای رادیو اصفهان و بازی در بیش از ۲۰۰ نمایش بلند و کوتاه رادیویی را در این مرکز بر عهده داشت و متن نمایشنامۀ «تلفن» او نیز جایزۀ جشنوارۀ تئاتر فجر استانی را کسب کرده بود.

علی اکبر غفاری بازیگر آثاری همچون «رنجر» و «لوکوموتیوران» بود. او که سابقه ایفای نقش در برخی سریالهای تلویزیونی و از جمله «ریحانه» را داشت همان طور که آرام و بی حاشیه زندگی و کار کرد کاملا آرام و بی سروصدا هم درگذشت. غفاری عضو انجمن بازیگران و بدلکاران خانه سینما نیز بود.

محمدحسن غمخوار بازیگر تئاتر و تلویزیون ۲۰ فروردین سال جاری  به دلیل بیماری کبد در منزل خود درگذشت. این بازیگر که سال‌ها در تلویزیون حضوری نداشت، در سریال‌هایی چون «دزدان مادربزرگ»، «لبخند سوم» و… به ایفای نقش پرداخته بود.

کاظم فریبرزی هنرمند پیشکسوت عرصه طراحی فنی و دکور سینما و تلویزیون بود. زنده یاد کاظم فریبرزی طراحی دکور فیلم های متعدد و مهمی از سینمای ایران نظیر «دلشدگان»، «کانی مانگا»، «کفش های میرزا نوروز»، «جاده های سرد»، «تنوره دیو»، «راه آبی ابریشم»، «ملک سلیمان» و «محمد رسول الله (ص)» را در کارنامه کاری خود به ثبت رسانده است. همچنین طراحی دکور سریال های مطرحی چون «هزار دستان»، «یوسف پیامبر (ع)» و «ملاصدرا» نیز از دیگر فعالیت های زنده یاد فریبرزی بوده است.

حبیب الله کاسه ساز متولد ۱۳۴۱ در تهران بود. وی فارغ‌التحصیل رشته‌ فیلمنامه‌ نویسی از دانشکده‌ سینما و تئاتر دانشگاه هنر بود. حبیب‌الله کاسه‌ساز بازی در فیلم‌هایی چون «پرواز در نهایت» (۱۳۶۹)، «هور در آتش» (۱۳۷۰)، «آخرین مرحله» (۱۳۷۴) و ... و کارگردانی فیلم «کارناوال مرگ» (۱۳۸۷) را در کارنامه‌ هنری‌اش دارد.   این هنرمند، تهیه‌کنندگی فیلم‌هایی نظیر «پرنده‌باز کوچک» (۱۳۸۰)، «او» (۱۳۸۲)، «پروانه‌ای در مه» (۱۳۸۴)، «اخراجی‌ها ۱ و ۲» (۸۷ - ۱۳۸۵)، «نظام از راست» (۱۳۸۷)، «مأموریت تهران» (۱۳۸۹) و ... و همچنین مجموعه‌های «درچشم باد» (۸۷ - ۱۳۸۲)، «فوق سری» (۱۳۹۳) و ... را به عهده داشته است. وی همچنین به عنوان مجری طرح، مدیر تولید، مدیر تدارکات و سرمایه‌گذار نیز سابقه‌ فعالیت دارد. از جمله سوابق اجرایی کاسه‌ساز، می‌توان به مدیریت تولید و پشتیبانی امور سینمایی وزارت ارشاد، مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس، عضویت در هیأت‌ مدیره‌ انجمن سینمای جوان ایران، عضویت در شورای عالی جوانان و عضویت در هیأت‌ مدیره‌ شهرک سینمایی دفاع مقدس اشاره کرد. در ایامی که حبیب‌الله کاسه‌ساز در بیمارستان بستری بود، سیدرضا صالحی امیری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، سیدحسن قاضی‌زاده هاشمی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، حجت‌الاسلام رئیسی،   محمدمهدی حیدریان رئیس سازمان سینمایی، مدیران عامل فعلی و پیشین انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس- هاشم میرزاخانی، ناصر شفق، محمدحسین نیرومند، عزت‌الله ضرغامی، ابراهیم حاتمی‌کیا، مسعود ده نمکی، جهانگیر الماسی، پرویز شیخ طادی و جمعی دیگر از هنرمندان به عیادت وی رفته بودند.

عارف لرستانی زادهٔ ۱۵ بهمن ۱۳۵۰ در کرمانشاه و درگذشتهٔ ۲۶ فروردین ۱۳۹۶ در تهران است. او بازیگر تئاتر و تلویزیون ایران بود. زنده یاد لرستانی با مجموعه «جنگ ۷۷» به کارگردانی مهران مدیری پا به عرصهٔ بازیگری گذاشت و پس از آن در چندین مجموعهٔ دیگر ازجمله «قوه تلخ» با او همکاری کرد.   عارف لرستانی چندی پیش از مرگش با قرار دادن تصویری از پدربزرگش عبدالحسین لرستانی در اینستاگرام خود نوشت که مایل است در روستای پدری خود، سیمینه در نزدیکی سرآب نیلوفر کرمانشاه و در کنار پدربزرگش دفن شود. او نوشته بود: «عبدالحسین لرستانی، پدربزرگم. مردی که در روستای سیمینه، سمت سرآب نیلوفر کرمانشاه دفن شده. من هیچ‌وقت او را ندیدم، او هم هیچ‌وقت مرا ندید. سال‌ها قبل، خیلی قبل‌تر از اینکه من به دنیا بیایم، مرده‌بود. با اینکه هیچ‌وقت همدیگر را ندیدیم، دلم می‌خواهد وقتی مُردم کنار او در روستای سیمینه دفن شوم، احساس می‌کنم کنارش آرام خواهم بود. خیال مردن ندارم، اما مرگ خبر نمی‌کند»

مجید محمدی تهیه کننده و کارگردان پویانمایی کشورمان که با مرکز پویانمایی صبای صدا و سیما همکاری می کرد صبح پنجشنبه ۲۳ آذر در تهران دار فانی را وداع گفت. زنده یاد محمدی خالق مجموعه پویانمایی «قصه های خوب برای بچه های خوب» بر اساس قصه های مرحوم آذر یزدی بود.

فرامرز مهرجو در ۱۴ فروردین ۱۳۹۶ در حالیکه در یک فیلم بازی میکرد دار فانی را وداع گفت و جامعه هنر ایران را در سال جدید غمگین کرد. فیلم های «هراس» و «حمله به اچ ۳» به کارگردانی شهریار بحرانی، «عبور از خط سرخ» و «خلبان» ساخته جمال شورجه و «بر بال فرشتگان» به کارگردانی جواد شمقدری از جمله آثاری بودند که مهرجو در آن به ایفای نقش پرداخته است.

چنگیز نارویی هنرمند عرصه تئاتر، فیلم و تلویزویون استان و کشور متولد سال ۱۳۳۱در شهرستان زاهدان متولد شد. بازی در صدها نمایشنامه‌ صحنه‌ای، خیابانی و رادیویی به چشم می‌خورد. ‌نارویی‌ ‌و دوستانش نخستین افرادی بودند که پیش از انقلاب گروه تئاترسیستان و بلوچستان را تشکل دادند و در مدارس و فضای‌های باز و سرپوشیده به اجرای نمایش پرداختند. ‌ شادروان چنگیز نارویی در سال‌های اخیر به طور جدی‌تر در عرصه تلویزیون و سینما فعالیت داشت و بازی در فیلم‌هایی مانند «در چشم عقاب» و «بادیگارد»، وی را به چهره هنری ملی تبدیل کرد. ‌

وحید نصیریان متولد ۱۳۵۰ شهر اهر و فارغ‌التحصیل هنرهای زیبای تبریز در سال ۱۳۶۸ و در عرصه‌ نقاشی، فیلمنامه‌نویسی و کارگردانی انیمیشن فعال بود. نصیریان در دهه ۱۳۸۰ با ساخت انیمیشن‌های «سه قطره‌ خون»، «حفره» و «ضد نور» شناخته شد و موفقیت‌های داخلی و جهانی به دست آورد. وی بیش از ۵۰ داوری در جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی داشت و انیمیشن بلند «قلب سیمرغ» را هم کارگردانی کرده بود.

لوون هفتوان با نام اصلی  لوون خانکلدیان هفتوان ۶ فروردین ۱۳۴۵ در خانواده‌ای ارمنی در محله حشمتیه به دنیا آمد. دوران ابتدایی و راهنمایی را در مدرسه ساهاکیان و متوسطه را در دبستان فیروزبهرام گذراند. سال ۱۳۶۳ در رشته هنرهای نمایشی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال ۱۳۶۹ نمایش اسب نوشته محمد چرمشیر را به عنوان پایان‌نامه خود در رشته بازیگری و کارگردانی به اجرا درآورد. بازی در نقش کوتاهی در فیلم در «کوچه‌ های عشق» ساخته خسرو سینایی از دیگر کارهای او در این دوران می‌باشد. وی وقتی در سال ۱۹۹۱ برای شرکت در یک جشنواره تئاتر در ارمنستان به سر می‌برد پاسپورتش را گم کرد و نتوانست به ایران برگردد. در پی این اتفاق به مسکو رفت و فوق لیسانس خود را در رشته کارگردانی تئاتر از آکادمی هنرهای نمایشی روسیه دریافت کرد. در سال ۱۳۷۴ به کانادا مهاجرت کرد و با تأسیس کمپانی تولیدات هنری «لماز» و گروه تئاتری «ریرا» در شهر تورنتو تا به امروز نمایشنامه‌های متعددی را کارگردانی و اجرا کرده که از جمله آنها می‌توان به: «آهای کی اونجاست؟»، «عاشق»، اشاره کرد. به عنوان بازیگر نیز علاوه بر ایفای نقش در چندین نمایش در برخی از آثار سینمایی همچون «صدای تاریک» ساخته نیز حضور داشته‌است. لوون در تابستان ۱۳۸۹ پس از ۱۹ سال دوری از وطن به ایران بازگشت. او در ایران نیز به عنوان کارشناس تئاتر همکاری‌هایی با جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر در زمینهٔ داوری و انتخاب نمایشنامه‌های ایرانی و غیر ایرانی را آغاز کرد و در همین زمان پیشنهاد بازی در فیلم «لرزاننده چربی» و سپس «پرویز» را دریافت کرد و دور جدیدی از فعالیت‌های او در ایران آغاز شد.

سوزان وزیری متولد سال ۱۳۱۷ بود که بعد از مهاجرت به اصفهان و آشنایی با استاد اسکندر رفیعی فعالیت های نمایشی خود را از سال ۱۳۳۳ آغاز کرد و تا دهۀ ۸۰ نیز مشغول به این هنر بود و با استاد ارحام صدر، ناصر فرهمند و محمد علی رجایی نیز همکاری داشت. این هنرمند در مهر ماه سال جاری به دلیل کهولت سن دار فانی را وداع گفت.