«مریم بحرالعلومی» کارگردان سینما و مدیرعامل موسسه تهیه، تولید و پخش بین المللی «بحر فیلم» در گفت و گو با خبرنگار سینماپرس با اشاره به تاثیر تحریم ها بر شرکت های پخش سینمایی اظهار داشت: به‌طور کلی، این باور وجود دارد که فیلم خوب، به معنای مطلق کلمه، تحت‌تأثیر محدودیت‌ها یا سلیقه‌های شخصی نادیده گرفته نمی‌شود. اما واقعیت این است که تحریم‌ها، شرایط ناپایدار جهانی و وضعیت آشفته‌ی امروز دنیا نه فقط در مورد کشور ما، بلکه در بسیاری از کشورها سینما را نیز درگیر کرده است.

وی افزود: ما در جشنواره‌ها به‌طور مشخص با این مسئله مواجه هستیم. در انتخاب و معرفی آثار، چه آثار دولتی، چه خصوصی و چه مستقل، ناچاریم ملاحظاتی را در نظر بگیریم که پیش‌تر چندان مطرح نبودند. در گذشته، قرار نبود مناسبات سیاسی روز در تصمیم‌گیری‌های ما دخیل باشد، چون اساساً با یک فعالیت سینمایی، هنری و فرهنگی سروکار داشتیم. اما امروز، به‌عنوان مثال، وقتی قصد داریم فیلمی را به کشوری مانند مصر ارسال کنیم، ناچاریم به موقعیت آن کشور، نگاه حاکم، شرایط روز و نسبت آن‌ها با سینمای ایران یا قواعد و قوانین داخلی خودمان فکر کنیم. این پرسش پیش می‌آید که آیا اثر اساساً دیده خواهد شد یا نه، و آیا نگاه آن‌ها به فیلم، سینمایی خواهد بود یا متأثر از ملاحظاتی خارج از سینما.

او ادامه داد: مسئله این است که ما درباره‌ی زبان سینما، ادبیات سینما و مخاطب سینما صحبت می‌کنیم. اگر همه‌چیز به سیاست آلوده شود، طبیعتاً دیگر چیزی از سینما باقی نمی‌ماند که بخواهد در یک جشنواره دیده شود. بنابراین برای یک پخش‌کننده طبیعی است که اگر احساس کند اثری قرار نیست به‌عنوان یک اثر هنری دیده شود و صرفاً به‌دلیل ایرانی بودن با بی‌مهری مواجه خواهد شد، ترجیح بدهد آن فیلم را به آن جشنواره‌ی خاص ارسال نکند.

بحرالعلومی همچنین در مورد موانع داخلی این حوزه بیان کرد: در داخل، مسائل از قبل وجود داشته و تا حدی به آن‌ها عادت کرده‌ایم. مشکلات داخلی در حوزه‌ی تولید و دیگر بخش‌های فرهنگی و هنری پابرجاست و حتی می‌توان گفت در برخی موارد پیچیده‌تر هم شده، به‌ویژه با توجه به چنددستگی‌های فکری و عقیدتی که فرآیند تولید را دشوارتر کرده است. اما در حوزه‌ی بین‌الملل، شرایط متفاوت است. این فضا لزوماً فشار را بیشتر نکرده، بلکه روش کار را تغییر داده است؛ یعنی ناچار شده‌ایم با ملاحظات جدیدی تصمیم بگیریم.

مدیرعامل شرکت پخش فیلم بحر فیلم با بیان این مطلب که اینکه پخش در سینمای ایران مافیا داشته باشد من بعید می‌دانم؛ تصریح نمود: اگر کسی خودش را مافیای این جریان بداند، این بیشتر یک تصور شخصی است تا یک واقعیت عینی. تعداد جشنواره‌ها آن‌قدر زیاد است و مسیرهای مختلفی برای نمایش فیلم وجود دارد که اگر هم گروه‌هایی در داخل بیشتر فعال باشند، نمی‌توان این را به معنای مافیا دانست.

وی یادآور شد: در نهایت، همه‌چیز به خود فیلم برمی‌گردد. من به‌عنوان پخش‌کننده، اگر فیلم مناسبی برای همکاری انتخاب نکنم، حتی بهترین شبکه‌ی توزیع هم نمی‌تواند آن را موفق کند. فیلم، پیش از هر چیز، باید پتانسیل دیده‌شدن را در خودش داشته باشد.

بحرالعلومی با اشاره به تاثیر جریانات سیاسی در نوع برخورد جشنواره های بین المللی با آثار ایرانی اظهار داشت: متأسفانه در سال‌های اخیر، پیچیدگی‌های بیشتری ایجاد شده و مشکلات داخلی ما نقش یک دست‌انداز را در جریان‌های بین‌المللی سینما ایفا می‌کنند. به‌عنوان مثال، هنگام نمایش فیلم در برخی کشورها، مواردی پیش آمده که بازیگر، کارگردان یا سازنده‌ی اثر به‌دلیل محتوای فیلم یا ملیت اثر مورد توهین یا اتهام قرار گرفته‌اند، حتی وقتی فیلم با مجوزهای قانونی ساخته شده باشد. این مسائل، که ربط مستقیمی به سینما ندارند، به‌صورت ناخودآگاه مشکلاتی برای حضور آثار در سطح بین‌الملل ایجاد می‌کنند.

او ادامه داد: با این حال، نمایش فیلم‌های ایرانی خارج از کشور بسیار فعال است. تعداد جشنواره‌های فیلم ایرانی در خارج از ایران حتی بیشتر از داخل کشور است و استقبال مخاطبان، به‌ویژه ایرانیان مهاجر، قابل توجه است. بسیاری از فیلم‌ها در آمریکا، کانادا، ترکیه و کشورهای اروپایی اکران می‌شوند و نمونه‌هایی همچون آثار فرهادی نشان می‌دهد که با همکاری پخش‌کننده‌های خارجی، می‌توان موفقیت قابل توجهی در جشنواره‌ها و بازار جهانی داشت. البته میزان موفقیت هر فیلم در عرصه بین‌الملل، ارتباط مستقیمی با کیفیت و توانایی آن فیلم دارد.

کارگردان فیلم سینمایی «شهربانو» تصریح نمود: در خصوص فیلم‌های بین‌المللی، ما آثار ارزشمندی داریم که در داخل نسبت به آن‌ها بی‌توجهی شده است. برای مثال، از سه فیلم سینمایی من به‌عنوان کارگردان، دو فیلم روی پلتفرم آمازون منتشر شده‌اند؛ اما در داخل، جز دریافت جایزه در جشنواره فجر، توجه چندانی به آن‌ها نشده است.

وی افزود: حتی فیلم‌هایی مانند «شهربانو» یا آثار دیگری که در جشنواره فجر حضور داشته‌اند، با استقبال محدودی روبه‌رو شدند، در حالی که این آثار هنوز در جشنواره‌های خارجی دعوتنامه دریافت می‌کنند و مورد توجه هستند. نمونه‌ای دیگر، فیلم «لاله کبود» ساخته آقای کارخانی است که در اولین حضور جشنواره‌ای خود در امارات، جایزه نقدی ۳۰۰۰ دلاری بهترین فیلم را دریافت کرده است، اما در داخل کشور چندان دیده نشده است.

«مریم بحرالعلومی» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: در حوزه پخش بین‌الملل، نیاز به ساماندهی جدی وجود دارد. این ساماندهی به معنای محدود کردن حضور فیلم‌ها نیست، بلکه مدیریت و هدایت منابع و افراد دارای صلاحیت و تجربه است. متأسفانه، برخی افراد متفرقه بدون تخصص، تجربه یا شناخت لازم، خود را به عنوان پخش‌کننده بین‌المللی معرفی کرده‌اند و در حوزه‌های کوتاه‌مدت و مستند فعالیت می‌کنند. این موضوع برای فیلمسازان جوان و تازه‌کار، مشکلاتی ایجاد کرده است. فیلمسازانی که با تلاش و شرایط سخت آثار خود را ساخته‌اند، با این رفتارها مواجه شده و گاهی متضرر می‌شوند، در حالی که عشق و انگیزه‌ی آن‌ها برای ساخت فیلم همچنان پابرجاست.